Cari hesap nedir? Borç-alacak nasıl takip edilir?

Cari hesap, işletmenizin bir müşteri veya tedarikçiyle olan para ilişkisinin özetidir: kim kime ne kadar borçlu? Market, toptancı, atölye fark etmez — veresiye, peşin, kısmi ödeme ve iade karışınca defterde kaybolmak kolaydır. İyi bir cari takip, “şu müşteri ne kadar kaldı?” sorusuna saniyede cevap verir.

Cari hesapta ne tutulur?

• Satış / alış faturaları ve siparişler
• Tahsilat ve ödemeler (nakit, kart, havale, çek)
• İadeler ve düzeltmeler
• Açılış bakiyesi (eski borç/alacak)
• İletişim, vergi no, risk notu (isteğe bağlı)

Borç ve alacak nasıl okunur?

Müşteri carisinde pozitif bakiye genelde “müşteri size borçlu” anlamına gelir (sizin alacağınız). Tedarikçi carisinde bakiye çoğu zaman “sizin tedarikçiye borcunuz”dur. Önemli olan tutarlı bir kural: her satış cariyi artırır, her tahsilat azaltır; karışık Excel hücreleri yerine hareket listesi (ekstre) üzerinden ilerleyin.

Açık hesap (veresiye) disiplini

• Her veresiye satışta doğru cariyi seçin — “genel müşteri”ye yazmayın
• Kredi / risk limiti koyun; aşımı uyarıyla görün
• Vadeli satışlarda hatırlatma günü belirleyin
• Kısmi tahsilatı ayrı kaydedin; bakiyeyi elle silmeyin

Ekstre neden şart?

Anlaşmazlık çıktığında “ben ödedim / sen ödemedin” tartışması ekstreden çözülür. Tarih, belge, tutar ve bakiye satır satır görünür. Ayda bir büyük carilerle ekstre paylaşmak hem tahsilatı hızlandırır hem güven oluşturur.

Sık hatalar

• Aynı kişiyi iki ayrı cari kartında açmak
• Nakit tahsilatı kaydetmeden bakiyeyi “sıfır” sanmak
• Çeki tahsilat gibi işleyip vade takibini unutmak
• İade faturasını cariden düşmemek

Özet: Cari hesap, işletmenin alacak-borç hafızasıdır. Hafıza dağınık Excel’de değil, her hareketin işlendiği tek listede tutulursa tahsilat ve güven birlikte büyür.